Có một kỹ năng rất nhỏ nhưng bạn sẽ dùng suốt 4 năm đại học

Khi mới vào đại học, chúng ta thường nghĩ đến những kỹ năng như thuyết trình, làm việc nhóm, tiếng Anh hay quản lý thời gian.

Tất cả đều quan trọng. Nhưng có một kỹ năng cơ bản hơn rất nhiều, ngày nào bạn cũng sử dụng mà ít người để ý: gõ bàn phím bằng 10 ngón.

Từ làm bài tập, viết báo cáo, tìm tài liệu, nhắn tin nhóm, làm PowerPoint cho đến viết code, gần như mọi việc học trên máy tính đều cần đến bàn phím.

Gõ 10 ngón không giúp bạn học giỏi ngay lập tức, nhưng nó giúp gần như mọi công việc trên máy tính trở nên nhanh và nhẹ hơn.

Và đây là lý do mình nghĩ sinh viên nên học kỹ năng này càng sớm càng tốt.

Bạn có thể đang gõ phím rất nhiều nhưng vẫn chưa thực sự biết gõ

Hãy thử để ý lần tiếp theo khi bạn nhập một đoạn văn.

Bạn có thường xuyên nhìn xuống bàn phím để tìm chữ không? Bạn có chủ yếu dùng hai ngón trỏ? Hay mỗi lần gõ sai lại phải dừng lại, nhìn bàn phím rồi tìm phím tiếp theo?

Nếu có, bạn đang gõ bằng thói quen, chứ chưa thực sự biết touch typing.

Cách gõ hiện tại	Gõ 10 ngón
Thường xuyên nhìn bàn phím	Chủ yếu nhìn màn hình
Dùng một vài ngón quen thuộc	Mỗi ngón phụ trách một nhóm phím
Gõ nhanh nhưng dễ sai	Ưu tiên chính xác rồi mới tăng tốc
Phải tìm phím khi gặp ký tự ít dùng	Tay dần ghi nhớ vị trí bàn phím
Dễ mất nhịp khi vừa đọc vừa nhập	Có thể tập trung nhiều hơn vào nội dung

Điểm quan trọng nhất không phải là bạn dùng đủ đúng 10 ngón trong mọi tình huống.

Mục tiêu thực tế hơn là tạo được phản xạ để không còn phải nhìn bàn phím liên tục.

Vì sao sinh viên nên học gõ 10 ngón?

Làm bài tập và báo cáo nhanh hơn

Một bài báo cáo vài nghìn từ có thể khiến bạn phải gõ bàn phím hàng giờ.

Nếu mỗi lần nhập một câu bạn đều phải nhìn xuống tìm phím, công việc sẽ bị ngắt quãng liên tục.

Khi đã quen gõ 10 ngón, bạn có thể nhìn vào nội dung trên màn hình và để tay tự xử lý phần nhập liệu.

Ví dụ:

• Viết báo cáo Word.

• Làm bài luận.

• Ghi chú khi học online.

• Trả lời câu hỏi trên hệ thống LMS.

• Soạn nội dung cho bài thuyết trình.

• Chat và trao đổi công việc nhóm.

Mỗi lần có thể chỉ nhanh hơn một chút. Nhưng cộng lại trong 4 năm đại học thì đó là một lượng thời gian rất lớn.

Thử lấy một ví dụ rất đời thường, không cần xem đây là con số tuyệt đối.

Giả sử bạn cần gõ khoảng 500 từ cho một phần báo cáo, ghi chú hoặc bài tập. Nếu đang gõ hai ngón ở mức khoảng 20 từ/phút, bạn mất chừng 25 phút. Nếu sau một thời gian luyện, bạn gõ ổn hơn ở mức khoảng 50 từ/phút, cùng lượng chữ đó chỉ còn khoảng 10 phút.

Một lần gõ 500 từ	Thời gian ước tính
Gõ chậm, hay nhìn bàn phím	khoảng 25 phút
Gõ khá ổn, ít nhìn bàn phím	khoảng 10 phút
Phần tiết kiệm	khoảng 15 phút

15 phút nghe không nhiều. Nhưng nếu mỗi tuần bạn có 4 lần phải viết báo cáo, làm bài, ghi chú hoặc soạn nội dung nhóm, tức là khoảng 60 phút/tuần. Chỉ tính 40 tuần học trong một năm, bạn đã tiết kiệm khoảng 2.400 phút, tức khoảng 40 giờ.

Đó mới chỉ là phần thời gian gõ. Lợi ích lớn hơn là bạn ít bị ngắt mạch suy nghĩ hơn khi đang viết.

Ghi chép nhanh hơn khi học

Có những lúc giảng viên nói khá nhanh và bạn chỉ có vài giây để ghi lại một ý quan trọng.

Nếu phải vừa nhớ nội dung vừa tìm từng phím trên bàn phím, bạn rất dễ bỏ lỡ phần tiếp theo.

Khi tay đã quen vị trí các phím, bạn có thể dành nhiều sự tập trung hơn cho điều đang nghe.

Khi chưa quen bàn phím	Khi đã gõ khá tốt
Nghe → nhớ → nhìn bàn phím → gõ	Nghe → hiểu → gõ
Dễ mất câu tiếp theo	Theo bài dễ hơn
Tập trung vào việc tìm phím	Tập trung vào nội dung
Khó ghi nhanh một đoạn dài	Có thể ghi chú liên tục

Đây cũng là lúc bạn bắt đầu cảm nhận được lợi ích thật sự của touch typing.

Không phải vì con số WPM đẹp hơn, mà vì bàn phím dần trở thành một công cụ tự nhiên.

Làm PowerPoint, Excel và tìm tài liệu cũng nhanh hơn

Typing không chỉ hữu ích khi viết Word.

Bạn sử dụng bàn phím trong gần như mọi phần mềm phục vụ học tập.

Chẳng hạn:

• Tìm tài liệu trên Google.

• Nhập từ khóa khi nghiên cứu.

• Điền dữ liệu Excel.

• Viết nội dung PowerPoint.

• Đặt tên file và thư mục.

• Tra cứu từ vựng.

• Viết email.

• Làm bài kiểm tra trực tuyến.

Một thao tác tiết kiệm 1–2 giây có vẻ chẳng đáng kể.

Nhưng khi thao tác đó được lặp lại hàng trăm lần mỗi ngày, sự khác biệt bắt đầu trở nên rõ ràng.

Nếu học IT hoặc lập trình, kỹ năng này càng đáng học

Sinh viên lập trình dành rất nhiều thời gian bên bàn phím.

Bạn không chỉ gõ chữ cái mà còn phải sử dụng các ký tự như (), {}, [], ;, ", ', /, \ và nhiều phím tắt.

Nếu mỗi lần cần một dấu ngoặc lại phải nhìn xuống bàn phím, quá trình viết code sẽ liên tục bị ngắt.

Ví dụ, một dòng rất đơn giản:

print("Hello World")

Người mới có thể phải nhìn xuống để tìm ", ( hoặc ).

Sau một thời gian luyện đúng cách, những thao tác đó dần trở thành phản xạ.

Bạn sẽ có nhiều sự tập trung hơn cho logic của chương trình, thay vì vị trí của từng phím.

Nhưng gõ nhanh chưa chắc đã là gõ tốt

Đây là lỗi khá phổ biến khi bắt đầu luyện typing.

Nhiều người thấy trang luyện gõ có bảng xếp hạng nên ngay lập tức cố đạt 60, 80 hoặc thậm chí 100 WPM.

Không cần thiết.

Trong giai đoạn đầu, thứ tự ưu tiên nên là:

1. Đúng vị trí ngón tay.

2. Không nhìn bàn phím.

3. Gõ chính xác.

4. Giữ nhịp ổn định.

5. Sau đó mới tăng tốc độ.

Không nên	Nên
Cố gõ thật nhanh ngay từ đầu	Gõ chậm nhưng đúng
Sai rồi tiếp tục lao đi	Sửa nguyên nhân khiến mình sai
Nhìn bàn phím khi quên phím	Cố nhớ vị trí trước khi nhìn
Chỉ quan tâm WPM	Theo dõi cả tốc độ và độ chính xác
Luyện một buổi thật lâu	Luyện ngắn nhưng đều đặn

Nếu bạn đạt 40 WPM với độ chính xác tốt, trải nghiệm sử dụng máy tính đã khá thoải mái.

Sau đó tốc độ thường sẽ tăng dần theo thời gian sử dụng.

Học gõ 10 ngón bắt đầu từ đâu?

Bạn không cần ngồi học thuộc toàn bộ bàn phím.

Hãy bắt đầu từ hàng phím cơ sở:

A S D F J K L ;

Đặt tay trái lên A S D F, tay phải lên J K L ;.

Hai ngón trỏ nằm tại F và J. Trên hầu hết bàn phím, hai phím này có một gờ nhỏ giúp bạn xác định vị trí tay mà không cần nhìn xuống.

Sau đó luyện dần từng nhóm phím.

Giai đoạn	Nội dung luyện
1	A S D F J K L ;
2	Các phím hàng trên như Q W E R U I O P
3	Các phím hàng dưới như Z X C V M , . /
4	Viết từ ngắn
5	Viết câu
6	Luyện đoạn văn
7	Luyện số, dấu và ký tự đặc biệt

Đừng cố học tất cả trong một ngày.

Mục tiêu là tạo muscle memory – tức là tay dần ghi nhớ vị trí phím thông qua việc lặp lại.

Mỗi ngày chỉ cần 10–15 phút

Bạn không cần biến việc luyện typing thành một môn học mới.

Khoảng 10–15 phút mỗi ngày là đủ để bắt đầu.

Một buổi luyện đơn giản có thể như sau:

• 3 phút luyện vị trí các ngón.

• 5 phút luyện từ.

• 5 phút luyện câu hoặc đoạn văn.

• 2 phút xem lại những phím mình thường gõ sai.

Quan trọng nhất là đừng luyện 2 tiếng trong một ngày rồi bỏ cả tuần.

15 phút mỗi ngày trong một tháng thường hữu ích hơn rất nhiều.

Đừng vội quan tâm mình gõ được bao nhiêu WPM

WPM là viết tắt của Words Per Minute, tức số từ bạn gõ được trong một phút.

Nó là một chỉ số hữu ích, nhưng không nên trở thành mục tiêu duy nhất.

Một người gõ 70 WPM nhưng sai liên tục chưa chắc làm việc hiệu quả hơn người gõ 45 WPM với độ chính xác cao.

Bạn có thể đặt mục tiêu theo từng giai đoạn:

Giai đoạn	Mục tiêu
Mới bắt đầu	Gõ đúng ngón và hạn chế nhìn bàn phím
Đã quen	Khoảng 25–35 WPM
Sử dụng thoải mái	Khoảng 40–50 WPM
Khá nhanh	Khoảng 60 WPM trở lên

Không cần quá ám ảnh với những con số này.

Nếu bạn đang ở 20 WPM nhưng tuần trước chỉ có 15 WPM, bạn vẫn đang tiến bộ.

Một lỗi rất dễ mắc: học gõ 10 ngón nhưng khi làm việc lại quay về gõ kiểu cũ

Đây có lẽ là phần khó nhất.

Khi luyện tập, bạn có thể rất nghiêm túc đặt đúng ngón tay. Nhưng khi cần nhắn tin hoặc làm bài nhanh, bạn lại quay về cách gõ cũ vì cảm thấy nhanh hơn.

Điều đó hoàn toàn dễ hiểu.

Tình huống	Cách xử lý
Luyện typing	Bắt buộc dùng đúng kỹ thuật
Chat bình thường	Cố duy trì kỹ thuật mới
Làm bài gấp	Không cần quá cứng nhắc
Phím nào hay sai	Tách riêng ra luyện
Thường xuyên nhìn bàn phím	Che bàn phím hoặc cố nhìn màn hình

Trong vài tuần đầu, bạn thậm chí có thể gõ chậm hơn trước.

Đó không phải dấu hiệu bạn đang học sai. Bạn đang bỏ một thói quen cũ để xây dựng phản xạ mới.

Gõ tiếng Việt thì sao?

Bạn vẫn hoàn toàn có thể luyện gõ 10 ngón khi sử dụng tiếng Việt.

Vị trí các chữ cái trên bàn phím không thay đổi. Điểm khác biệt chủ yếu nằm ở cách bạn nhập dấu bằng Telex hoặc VNI.

Ví dụ với Telex:

• s → dấu sắc.

• f → dấu huyền.

• r → dấu hỏi.

• x → dấu ngã.

• j → dấu nặng.

• aa → â.

• aw → ă.

• ee → ê.

• oo → ô.

• ow → ơ.

• uw → ư.

• dd → đ.

Khi đã quen cả touch typing lẫn Telex, tốc độ nhập tiếng Việt sẽ cải thiện rất rõ.

Đây là kỹ năng đặc biệt hữu ích nếu sau này bạn thường xuyên viết báo cáo, làm nội dung, viết email hoặc làm công việc văn phòng.

Sinh viên năm nhất học là lời nhất

Nếu bạn đang là sinh viên năm nhất, đây là thời điểm rất tốt để học.

Bạn còn vài năm đại học phía trước để tận dụng kỹ năng này mỗi ngày.

Nếu đang năm hai, năm ba hoặc năm cuối thì cũng không muộn.

Bạn vẫn còn rất nhiều năm đi làm sau khi tốt nghiệp, và bàn phím có lẽ vẫn sẽ là một trong những công cụ bạn sử dụng nhiều nhất.

Học typing giống như học phím tắt Ctrl + C và Ctrl + V.

Ban đầu bạn phải nhớ.

Sau này bạn thậm chí không còn nghĩ về nó nữa.

Thử dành 30 ngày để học gõ 10 ngón

Nếu chưa biết bắt đầu thế nào, bạn có thể thử một thử thách rất đơn giản.

Không cần mua khóa học. Không cần luyện vài tiếng mỗi ngày.

Chỉ cần duy trì đều đặn.

Checklist 30 ngày

• Học vị trí hàng phím cơ sở ASDF JKL;.

• Biết mỗi ngón phụ trách những phím nào.

• Tập đặt tay đúng vị trí trước khi gõ.

• Cố gắng không nhìn bàn phím.

• Luyện tối thiểu 10 phút mỗi ngày.

• Ưu tiên độ chính xác hơn tốc độ.

• Ghi lại WPM ngày đầu tiên.

• Kiểm tra lại WPM sau 7 ngày.

• Kiểm tra lại sau 14 ngày.

• Bắt đầu luyện câu và đoạn văn thật.

• Dùng kỹ thuật mới khi chat và làm bài.

• Kiểm tra lại tốc độ sau 30 ngày.

Nếu sau 30 ngày bạn vẫn chưa gõ quá nhanh thì cũng không sao.

Chỉ cần bạn đã có thể nhìn màn hình nhiều hơn nhìn bàn phím, bạn đã đạt được một bước tiến rất lớn.

Typing không phải kỹ năng hào nhoáng nhất thời sinh viên.

Nhưng xét số lần bạn sử dụng nó trong học tập và công việc sau này, đây có thể là một trong những kỹ năng có tỷ lệ “thời gian học / lợi ích nhận lại” tốt nhất mà bạn có thể học ngay từ năm nhất.

Nguồn tham khảo

• Ảnh minh họa: Pexels — Pavel Danilyuk ↗