Ngân sách không phải kế hoạch cấm tiêu tiền. Nó trả lời một câu cụ thể: sau khi giữ phần bắt buộc và dự phòng, mỗi tuần bạn có thể dùng bao nhiêu?
Bước 1: tính nguồn tiền chắc chắn
Chỉ ghi khoản bạn gần như chắc nhận trong tháng: hỗ trợ gia đình, lương làm thêm đã biết, học bổng đã giải ngân. Không tính khoản “có thể được thưởng” để trả chi phí bắt buộc.
Nếu thu nhập biến động, dùng mức thấp hoặc trung vị của ba tháng gần nhất.
Bước 2: khóa chi phí cố định
Gồm tiền trọ/ký túc xá, học phí phân bổ, gói điện thoại, đi lại cố định, khoản trả góp hợp lệ. Với điện nước biến động, dùng mức cao hơn trung bình một chút.
Đừng quên khoản theo học kỳ. Ví dụ học phí 12 triệu cho sáu tháng tương đương 2 triệu/tháng trong kế hoạch, dù không trả mỗi tháng.
Bước 3: dành quỹ dự phòng trước
Một khoản nhỏ đều đặn tốt hơn mục tiêu lớn rồi bỏ. Bắt đầu bằng 5–10% nếu có thể, ưu tiên quỹ cho thuốc, sửa xe, vé về nhà hoặc thay thiết bị cần học.
Nếu thu không đủ chi bắt buộc, công cụ phải nói điều đó rõ. Đừng ghi “tiết kiệm 10%” trong khi đang thiếu tiền ăn; hãy tìm khoản có thể giảm, nguồn hỗ trợ hoặc điều chỉnh chỗ ở/làm thêm an toàn.
Bước 4: đặt ngân sách linh hoạt theo tuần
Ngân sách linh hoạt = Thu nhập - Chi cố định - Dự phòng
Chia cho khoảng 4,3 để có mức mỗi tuần. Cách này dễ theo dõi hơn nhìn một cục tiền cho cả tháng.
Ví dụ:
- Thu nhập: 5.500.000đ
- Chi cố định: 3.200.000đ
- Dự phòng: 400.000đ
- Còn linh hoạt: 1.900.000đ, khoảng 442.000đ/tuần
Bước 5: theo dõi theo nhóm đủ ít
Ba đến năm nhóm là đủ: ăn uống, đi lại phát sinh, học tập, giao lưu, khác. Nếu chia 25 nhóm khiến bạn bỏ ghi sau ba ngày, hệ thống đó không hiệu quả.
Rà soát cuối tuần
- Tuần này có khoản bất thường hay xu hướng lặp?
- Chi phí nào có thể giảm mà không ảnh hưởng học/sức khỏe?
- Tuần sau có sinh nhật, đóng quỹ hay vé xe cần giữ trước?
- Số dư trong app có khớp tiền thật không?
Không dùng ngân sách để tự trách. Dùng nó để nhìn sớm một tháng đang thiếu và ra quyết định trước khi đến hạn đóng tiền.
Công cụ chạy ngay trên trình duyệt, không cần tài khoản.