Bạn có thể có cả ngày trống nhưng vẫn không học được gì đáng kể. Ngược lại, có tuần lịch khá kín nhưng bạn vẫn xử lý được bài tập nếu biết việc nào cần làm trước.
Vì vậy, câu “mình không có thời gian” đôi khi đúng, nhưng chưa đủ. Có lúc vấn đề thật sự là thời gian đang bị dùng cho quá nhiều việc ít quan trọng, hoặc bạn đang cố nhét mọi thứ vào một ngày rồi kiệt sức.
Quản lý thời gian ở đại học không phải là tạo một timetable đẹp, tô màu từng ô, rồi hy vọng đời sống sinh viên sẽ ngoan ngoãn đi theo. Nó thực tế hơn nhiều: biết thời gian đang đi đâu, chọn việc quan trọng, giữ vài block học cần thiết và chừa chỗ cho chuyện phát sinh.
Trước khi xếp lịch, hãy nhìn thời gian đang đi đâu
Nếu bạn chưa biết một ngày của mình trôi như thế nào, mọi kế hoạch đều hơi đoán mò.
Không cần tracking từng phút cả đời. Hãy audit nhẹ trong 2-3 ngày. Bạn chỉ cần ghi lại các nhóm lớn:
- thời gian trên điện thoại;
- social media;
- game hoặc giải trí dài;
- di chuyển;
- chờ giữa tiết;
- đi làm thêm hoặc việc nhà;
- thời gian học thật;
- thời gian ngồi vào bàn nhưng chưa học được gì.
Điểm quan trọng là phân biệt “ngồi với tài liệu” và “học thật”. Có bạn mở laptop 3 tiếng, nhưng 40 phút đầu tìm nhạc, 30 phút trả lời tin nhắn, 20 phút chỉnh file, phần còn lại đọc lướt slide. Trên lịch nhìn như 3 tiếng học, nhưng hiệu quả không giống 3 tiếng tập trung.
Sau 2-3 ngày, bạn thường sẽ thấy vài khoảng thời gian bị rò rỉ. Có thể không phải lỗi gì nghiêm trọng. Chỉ là mỗi lần 15 phút, cộng lại thành cả buổi.
Đừng dùng audit để tự trách. Dùng nó như bật đèn trong phòng: à, hóa ra thời gian của mình đang nằm ở đây.
Không phải việc nào cũng đáng được xử lý trước
Khi mọi việc cùng xuất hiện trong đầu, não rất dễ chọn việc dễ nhất. Bạn mở lại vở cho đẹp, dọn thư mục, đọc một bài ngắn, trả lời tin nhắn nhóm. Những việc đó tạo cảm giác đang bận, nhưng chưa chắc đẩy bạn đến gần deadline quan trọng.
Trước khi xếp lịch, hãy xếp ưu tiên theo bốn câu hỏi:
- Deadline nào gần nhất?
- Việc nào quan trọng nhất với điểm số hoặc kết quả môn học?
- Môn nào mình đang yếu nhất?
- Việc nào cần nhiều thời gian dài, không thể làm sát hạn?
Một bài tập nhỏ hạn ngày mai có thể cần đứng trước một project lớn hạn tháng sau. Nhưng nếu project đó cần phỏng vấn, thu thập dữ liệu hoặc code nhiều phần, bạn vẫn phải mở nó sớm. Ưu tiên không chỉ là nhìn hạn nộp. Nó là nhìn cả hậu quả, độ khó và thời gian cần để hoàn thành.
Nếu bạn đang có nhiều deadline dồn cùng lúc, hãy quay lại quy trình ưu tiên ở phần trên và xử lý từng việc theo bước kế tiếp. Còn bài này tập trung vào việc giữ nhịp học đều hơn trong tuần.
Đừng chia thời gian bằng nhau cho tất cả môn
Một lỗi rất phổ biến là có năm môn thì chia đều thời gian cho năm môn. Nghe công bằng, nhưng không phải lúc nào cũng hợp lý.
Có môn bạn đã khá chắc, chỉ cần ôn nhẹ trước quiz. Có môn bạn đang mất gốc, làm bài tập nào cũng kẹt. Có môn tuần này chưa có việc gấp. Có môn sắp nộp project chiếm nhiều điểm.
Nếu chia đều, bạn dễ rơi vào cảnh môn yếu vẫn yếu, môn có deadline vẫn trễ, còn môn dễ thì được chăm quá mức.
Thay vì hỏi “mỗi môn được bao nhiêu giờ?”, hãy hỏi:
- Môn nào tuần này có việc bắt buộc?
- Môn nào nếu bỏ qua sẽ tụt rất nhanh?
- Môn nào chỉ cần giữ nhịp?
- Môn nào cần block dài vì phải làm bài, code, đọc tài liệu hoặc viết báo cáo?
Ví dụ, tuần này bạn học Toán rời rạc, Cơ sở dữ liệu có bài SQL, tiếng Anh chỉ cần ôn từ vựng, còn môn đại cương chưa có deadline. Lịch hợp lý có thể là:
| Môn | Cách chia tuần này |
|---|---|
| Toán | 2 block dài để làm bài và sửa lỗi |
| Cơ sở dữ liệu | 2 block thực hành SQL |
| Tiếng Anh | 4 khoảng ngắn 15 phút ôn từ |
| Môn đại cương | 1 block đọc/tóm ý chính |
Đó không phải là bỏ bê môn nào. Đó là dùng thời gian theo nhu cầu thật.
Tận dụng thời gian chết, nhưng đừng biến mọi phút thành nhiệm vụ
Ở đại học có rất nhiều khoảng lửng: đi xe bus, chờ tiết, chờ bạn, nghỉ giữa hai ca học, 20-30 phút trước khi vào lớp. Những khoảng này thường quá ngắn để làm bài lớn, nhưng đủ để xử lý việc nhẹ.
Bạn có thể dùng chúng cho:
- xem flashcard;
- nhìn lại câu hỏi đã viết;
- đọc một đoạn ngắn;
- ôn từ vựng;
- nghe lại phần audio tiếng Anh;
- xem lại lỗi sai của bài tập hôm qua;
- liệt kê ba việc cần làm khi về nhà.
Ví dụ, 20 phút chờ tiết không phải lúc phù hợp để học một chương mới. Nhưng đủ để mở danh sách câu hỏi Active Recall và tự trả lời 5 câu. Hoặc xem lại 10 từ tiếng Anh. Hoặc đọc lại yêu cầu bài nhóm để biết tối về phải làm gì trước.
Tuy vậy, không bắt buộc mọi phút đều phải productive. Có những khoảng nghỉ nên được nghỉ thật. Nếu bạn vừa học ba tiết liên tục, 15 phút ngồi yên, ăn gì đó hoặc nói chuyện với bạn bè không phải là lãng phí. Quản lý thời gian tốt không có nghĩa là vắt kiệt mọi khe hở trong ngày.
Time block ở mức đơn giản là đủ
Time block nghe có vẻ như phải có calendar xịn, màu sắc đẹp và lịch kín từ sáng đến tối. Không cần.
Bạn chỉ cần đặt một khoảng thời gian cho một việc cụ thể. Ví dụ:
| Thời gian | Việc |
|---|---|
| 19:00-20:00 | Làm bài tập Toán chương 3 |
| 20:00-20:15 | Nghỉ |
| 20:15-21:00 | Thực hành SQL: SELECT, JOIN |
| 21:00-21:15 | Ghi lỗi sai và việc mai làm tiếp |
Điểm mạnh của block là nó giảm câu hỏi “bây giờ học gì?”. Khi đến 19:00, bạn không cần thương lượng với bản thân nữa. Bạn chỉ mở đúng bài Toán đã chọn.
Một block tốt nên đủ rõ để bắt đầu ngay. “Học Toán” vẫn hơi mơ hồ. “Làm bài 1-8 chương 3, đánh dấu câu sai” tốt hơn. “Học SQL” cũng rộng. “Làm lại 5 câu JOIN không nhìn đáp án” rõ hơn.
Nếu bạn hay bị quá tải, đừng lên 8 block một ngày. Hãy bắt đầu bằng 1-2 block bắt buộc. Giữ được hai block thật còn tốt hơn tạo lịch kín rồi vỡ ngay ngày đầu.
Ví dụ: một tuần có 4 deadline
Giả sử bạn là sinh viên năm hai, tuần này có:
- thứ Ba: quiz Toán;
- thứ Tư: nộp bài SQL;
- thứ Sáu: nộp outline bài nhóm;
- Chủ nhật: kiểm tra từ vựng tiếng Anh.
Nếu tối thứ Hai bạn mới nhìn tất cả cùng lúc, việc nào cũng có vẻ gấp. Nhưng nếu review từ cuối tuần trước, bạn có thể chia nhẹ hơn:
| Ngày | Block chính |
|---|---|
| Chủ nhật | 30 phút xem toàn bộ deadline, chia việc |
| Thứ Hai | 60 phút ôn Toán, 30 phút làm SQL |
| Thứ Ba | 45 phút hoàn thiện SQL sau quiz |
| Thứ Tư | 45 phút chốt outline bài nhóm |
| Thứ Năm | 60 phút sửa outline và gửi nhóm |
| Thứ Sáu | 20 phút ôn từ vựng |
| Thứ Bảy | 30 phút ôn từ vựng + tự kiểm tra |
Bạn vẫn bận, nhưng không còn phải nhét quiz, bài SQL, bài nhóm và tiếng Anh vào một đêm. Sự khác biệt nằm ở việc nhìn trước và giữ vài block quan trọng.
Nếu tuần nào cũng cháy, đừng chỉ hỏi “làm sao thức khuya hơn?”. Hãy hỏi “việc nào đáng lẽ phải được mở sớm hơn?”.
Học cách nói không khi lịch đã quá tải
Ở đại học, không phải việc ít giá trị nào cũng xấu. Đi chơi, tham gia câu lạc bộ, nhận thêm việc, giúp bạn bè, chỉnh slide nhóm, làm thêm hoạt động ngoại khóa đều có lúc đáng làm.
Vấn đề là khi lịch đã quá tải, một việc “cũng hay hay” có thể lấy mất block cần cho việc quan trọng.
Nói không không cần gay gắt. Bạn có thể nói:
- “Tối nay mình phải xong bài SQL, mai mình xem được không?”
- “Tuần này mình kín deadline, mình không nhận thêm phần thiết kế được.”
- “Mình tham gia buổi này thôi, phần còn lại mình xin bỏ qua.”
- “Mình cần 2 tiếng học trước, xong mình trả lời nhóm sau.”
Nếu việc nào cũng nhận, lịch của bạn sẽ được quyết định bởi người khác. Giữ vài block học quan trọng là cách bảo vệ mục tiêu của mình.
Weekly review 10 phút
Mỗi tuần, dành 10 phút nhìn lại. Không cần Notion phức tạp, không cần Google Calendar nhiều màu nếu bạn không thích. Giấy, note điện thoại hoặc một file đơn giản đều được.
Hỏi bốn câu:
- Deadline tuần tới là gì?
- Môn nào đang tụt?
- Việc quan trọng nhất tuần này là gì?
- 2-3 block nào phải giữ bằng được?
Nếu tuần tới có deadline lớn, hãy đặt block sớm. Nếu một môn đang tụt, thêm một block nhỏ để kéo lại trước khi quá muộn. Nếu lịch đã kín, bỏ bớt việc ít giá trị thay vì cố nhét thêm.
Weekly review không phải để lập kế hoạch hoàn hảo. Nó chỉ giúp bạn không bị tuần mới cuốn đi ngay từ sáng thứ Hai.
Template: 3 việc quan trọng nhất tuần này
Bạn có thể dùng mẫu rất ngắn này:
Tuần: __________
Deadline gần nhất:
1.
2.
3.
3 việc quan trọng nhất tuần này:
1.
2.
3.
2-3 block phải giữ:
1. Ngày ___, ___:___-___:___, việc: __________
2. Ngày ___, ___:___-___:___, việc: __________
3. Ngày ___, ___:___-___:___, việc: __________
Môn đang tụt:
-
Việc có thể giảm/bỏ tuần này:
-Chỉ cần điền mẫu này mỗi tuần, bạn đã có một hệ thống đủ dùng hơn rất nhiều so với một timetable đẹp nhưng không bao giờ mở lại.
Đừng cố nhét mọi thứ vào một ngày
Một ngày của sinh viên có lớp học, di chuyển, ăn uống, việc nhà, tin nhắn nhóm, việc phát sinh và cả nhu cầu nghỉ. Nếu bạn lập lịch như thể mình là một cái máy chạy 16 tiếng liên tục, lịch đó sẽ phản bội bạn rất nhanh.
Quản lý thời gian tốt bắt đầu bằng việc nhìn thật: thời gian đang đi đâu, việc nào quan trọng, môn nào cần ưu tiên, block nào phải giữ, khoảng nào có thể nghỉ.
Bạn không cần làm mọi thứ trong hôm nay. Bạn cần làm đúng vài việc giúp tuần này không trượt khỏi tay.
Bài tiếp theo trong series: Không cần Pomodoro 25 phút: cách tìm phiên học phù hợp với bạn.