Có những mục tiêu thất bại không phải vì chúng ta không đủ khả năng.
Mà vì chúng ta dừng lại quá sớm.
Học tiếng Anh vài tuần chưa thấy tiến bộ nên bỏ. Tập thể dục một tháng chưa thay đổi nhiều nên nghỉ. Làm một dự án chưa có kết quả nên nghĩ rằng mình không phù hợp.
Vấn đề là chúng ta thường không biết mình đang ở 20%, 70% hay đã rất gần với kết quả.
Có những lúc bạn chỉ cần cố thêm một chút nữa, nhưng lại lựa chọn dừng lại ngay trước khi kết quả bắt đầu xuất hiện.
Kiên trì là gì?
Kiên trì là khả năng tiếp tục theo đuổi một mục tiêu ngay cả khi kết quả chưa xuất hiện ngay lập tức.
Nó không có nghĩa là phải làm một việc bằng mọi giá.
Mà là chấp nhận rằng nhiều mục tiêu cần thời gian để:
-
tích lũy kiến thức;
-
xây dựng kỹ năng;
-
tạo thói quen;
-
sửa sai;
-
và dần tạo ra kết quả.
Kiên trì đặc biệt quan trọng trong những giai đoạn mà bạn vẫn đang cố gắng nhưng chưa nhìn thấy sự thay đổi rõ ràng.
Các suy nghĩ sai lầm về kiên trì
Đừng mong mọi thứ đều có kết quả ngay
Rất nhiều người bắt đầu với kỳ vọng quá cao.
Học tiếng Anh 1 tháng → phải nói tốt.
Tập gym 2 tháng → phải thay đổi rõ rệt.
Làm website vài tuần → phải có người truy cập.
Học code vài buổi → phải tự làm được project.
Khi thực tế không giống kỳ vọng, chúng ta rất dễ nghĩ:
Có lẽ mình không hợp.
Trong khi có thể điều duy nhất còn thiếu chỉ là thời gian và sự tích lũy.
Có những lúc bạn đang tiến bộ nhưng chưa nhận ra
Sự tiến bộ không phải lúc nào cũng diễn ra theo đường thẳng.
Ví dụ học tiếng Anh:
Ngày 1 → Ngày 10 → Ngày 30
có thể bạn gần như không cảm nhận được khác biệt.
Nhưng:
Ngày 1 → Ngày 365
có thể là hai phiên bản hoàn toàn khác nhau.
Điều tương tự xảy ra khi:
-
học một kỹ năng;
-
tập thể dục;
-
tiết kiệm;
-
xây dựng một website;
-
học lập trình;
-
đọc sách;
-
xây dựng sự nghiệp.
Đừng chỉ hỏi:
Hôm nay mình đã có kết quả chưa?
Hãy hỏi:
Mình có đang tiến bộ và đi đúng hướng không?
Đừng bỏ mục tiêu chỉ vì một phương pháp không hiệu quả
Một phương pháp thất bại không đồng nghĩa với mục tiêu của bạn sai.
Ví dụ:
Học từ vựng theo cách này không nhớ.
Không có nghĩa là:
Mình không thể học tiếng Anh.
Có thể bạn chỉ cần thử một phương pháp khác.
Tương tự:
| Điều xảy ra | Không nên kết luận ngay |
|---|---|
| Project đầu tiên thất bại | Mình không hợp lập trình |
| Thi điểm thấp | Mình học môn này không được |
| Tập một tháng chưa thay đổi | Tập luyện không hiệu quả |
| Phương pháp học không phù hợp | Mình không có khả năng |
Hãy học cách phân biệt:
Bỏ một phương pháp không phù hợp
với
bỏ luôn mục tiêu mình đang theo đuổi.
Kiên trì bằng những bước nhỏ
Kiên trì không có nghĩa ngày nào bạn cũng phải làm thật nhiều.
Có những ngày bạn có thể:
-
học 2 tiếng;
-
tập 1 tiếng;
-
làm project cả buổi.
Nhưng cũng sẽ có những ngày bạn mệt.
Lúc đó:
-
học 10 từ;
-
đọc 5 trang;
-
code 20 phút;
-
tập 15 phút;
vẫn tốt hơn là bỏ hoàn toàn.
Có thể nhớ một nguyên tắc đơn giản:
Ngày tốt → làm nhiều.
Ngày mệt → làm ít.
Nhưng đừng biến vài ngày nghỉ thành vài tháng bỏ cuộc.
Học cách nghỉ nhưng đừng bỏ
Nghỉ ngơi và bỏ cuộc là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.
Nếu bạn mệt:
Nghỉ → hồi phục → tiếp tục.
Đó là điều bình thường.
Vấn đề xuất hiện khi:
Mệt → nghỉ → mất nhịp → trì hoãn → bỏ luôn.
Một kế hoạch vừa sức mà bạn có thể duy trì trong một năm thường tốt hơn một kế hoạch hoàn hảo nhưng chỉ thực hiện được trong hai tuần.
Kiên trì không cần lúc nào cũng nhanh.
Quan trọng là vẫn tiếp tục di chuyển.
Đừng để việc so sánh khiến bạn muốn bỏ cuộc
Bạn học tiếng Anh được 3 tháng và nhìn thấy một người nói rất tốt.
Bạn mới tập gym và nhìn thấy người đã tập 5 năm.
Bạn mới học lập trình nhưng lại so project của mình với người đã làm nghề nhiều năm.
Bạn đang so sánh:
Điểm bắt đầu của mình
với
kết quả sau nhiều năm của người khác.
Điều bạn nhìn thấy thường chỉ là thành quả hiện tại.
Bạn không nhìn thấy:
-
những lần họ thất bại;
-
những ngày họ không có động lực;
-
hàng trăm giờ luyện tập;
-
những lần họ phải bắt đầu lại.
Thay vì chỉ nhìn người khác, hãy thử hỏi:
Mình hôm nay có tốt hơn mình của 3 tháng trước không?
Nhớ lại lý do mình bắt đầu
Sẽ có những ngày bạn không còn động lực.
Lúc đó đừng chỉ hỏi:
Hôm nay mình có muốn làm nữa không?
Hãy hỏi:
Tại sao lúc đầu mình bắt đầu việc này?
Có thể bạn:
-
học tiếng Anh để có cơ hội nghề nghiệp tốt hơn;
-
tập thể dục để khỏe hơn;
-
học chuyên môn để làm công việc mình muốn;
-
tiết kiệm cho một mục tiêu;
-
xây dựng project để có portfolio.
Cảm xúc thay đổi từng ngày.
Nhưng một lý do đủ rõ có thể giúp bạn tiếp tục ngay cả trong những ngày không còn nhiều hứng thú.
Nhưng kiên trì không đồng nghĩa với cố chấp
Không phải cứ bắt đầu một việc là phải theo đến cùng bằng mọi giá.
Có những lúc dừng lại hoặc đổi hướng mới là quyết định đúng.
Bạn nên xem xét lại khi:
-
mục tiêu không còn phù hợp;
-
có thông tin mới cho thấy hướng đi hiện tại sai;
-
cái giá phải trả lớn hơn giá trị nhận lại;
-
sức khỏe bị ảnh hưởng;
-
xuất hiện một lựa chọn rõ ràng tốt hơn.
Trước khi bỏ cuộc, hãy tự hỏi:
Mình muốn dừng vì con đường này thật sự không còn phù hợp, hay chỉ vì giai đoạn hiện tại đang khó?
Đây là hai chuyện rất khác nhau.
Kiên trì với mục tiêu nhưng linh hoạt với cách thực hiện thường tốt hơn việc cố chấp làm mãi một cách không hiệu quả.
Khi muốn bỏ cuộc, hãy làm thêm một bước nhỏ
Nếu hôm nay bạn muốn bỏ:
Đừng nghĩ:
Mình phải làm thêm 100 bước nữa.
Chỉ cần nghĩ:
Mình có thể làm thêm một bước nào?
Ví dụ:
-
thêm 10 phút học;
-
thêm một bài tập;
-
thêm một lần thử;
-
thêm một email xin việc;
-
sửa thêm một lỗi;
-
thêm một ngày nữa.
Một bước nhỏ có thể không thay đổi kết quả ngay lập tức.
Nhưng hàng trăm bước nhỏ liên tục có thể tạo ra một khoảng cách rất lớn.
Công thức đơn giản để duy trì sự kiên trì
Có thể nhớ:
Mục tiêu rõ → Chia nhỏ → Làm đều → Sai thì sửa → Nghỉ khi cần → Tiếp tục
Không cần ngày nào cũng hoàn hảo.
Bạn chỉ cần tránh một điều:
bỏ hoàn toàn chỉ vì chưa thấy kết quả đủ nhanh.
Checklist Khi Bạn Muốn Bỏ Cuộc
-
Tôi có đang kỳ vọng kết quả quá nhanh không?
-
Tôi đã thực hiện đủ lâu để đánh giá chưa?
-
Tôi có thật sự không tiến bộ hay chỉ chưa nhìn thấy tiến bộ?
-
Vấn đề nằm ở mục tiêu hay ở phương pháp hiện tại?
-
Tôi có thể thử một cách khác không?
-
Tôi đang cần nghỉ hay thật sự nên dừng?
-
Tôi còn nhớ lý do mình bắt đầu không?
-
Hôm nay tôi có thể làm thêm một bước nhỏ nào?
-
Nếu tiếp tục thêm 3–6 tháng, điều gì có thể thay đổi?
-
Nếu quyết định bỏ, tôi có một lý do đủ rõ ràng không?
Bạn sẽ không bao giờ biết chắc mình đang đứng ở 30%, 70% hay đã rất gần với kết quả.
Vì vậy đừng vội bỏ cuộc chỉ vì hôm nay mọi thứ vẫn chưa thay đổi.
Có những lúc thất bại không phải vì bạn không đủ khả năng, mà chỉ vì bạn đã dừng lại quá sớm.